Τοπωνύμια Πολυρράχου

Καλάμι,  Μπότσια, Χριστός, Κωστή Λάκκος, Βρομονέρι, Ασβεσταριά, Φτύσματα,  Αμκούργιος,  Ιλιτιά,   Αηγιωργιού Πηγάδι, Βρυσοπούλες, Καψάλα,  Ζαχ’ χωράφια,  Μπάρες, Βουρτού πλάϊ,  Κεφάλια,  Αγία Παρασκευή, Παναγιά, Μεγάλη Βρύση, Αμπελοτόπια, 

Ημέρα μνήμης - 9ης προς 10ης Οκτωβρίου 1912

Ταγματάρχης Πεζικού Αγησίλαος Παπαδήμας. Εφονεύθει από τούρκικο βόλι στα διοικητικά όρια Πολυρράχου το βράδυ της 9^ης προς 10^ης  Οκτωβρίου 1912. 

Οι άνδρες του στρατού μετέφεραν τον Αγησίλαο Παπαδήμα πάνω σε ξυλοκρέβατο στη θέση «Αγ. Απόστολοι» Πολυρράχου και μαζί με τους κατοίκους του χωριού τον ενταφίασαν. Στην ανατολική πλευρά του εξωκλησίου υπάρχει κενοτάφειο του ήρωα Ταγματάρχη εις μνήμην του.  

Με μια πρώτη ματιά

ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ

Μαθαίνω για το Πολύρραχο

• Ιστορικά το Πολύρραχο (Ράχοβο=τόπος με καρυδιές) τοποθετείται στην Βυζαντινή περίοδο

Με μια πρώτη ματιά

 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ

Μαθαίνω για το Πολύρραχο

•  Η πρώτη ονομασία του χωριού ήταν Ράχοβο
•  Μετονομάστηκε Πολύρραχο τον Αύγουστο του έτους 1927
• Είναι ορεινό χωριό και βρίσκεται στις απολήξεις των Καμβουνίων Ορέων σε υψόμετρο 650 μ.

Πληθυσμιακή διακύμανση Πολυρράχου από την ίδρυση της Κοινότητας

Το έτος 1920 είχε  146 κατοίκους (απογραφή 1920)

Το έτος 1928 είχε  203 κατοίκους (απογραφή 1928)

Το έτος 1940 είχε  267 κατοίκους (απογραφή 1940)

Το έτος 1951 είχε  270 κατοίκους (απογραφή 1951)

Το έτος 1961 είχε  322 κατοίκους (απογραφή 1961)

Το έτος 1971 είχε  240 κατοίκους (απογραφή 1971)

Το έτος 1981 είχε  209 κατοίκους (απογραφή 1981)

Το έτος 1991 είχε  195 κατοίκους (απογραφή 1991)

Το έτος 2001 είχε  200 κατοίκους (απογραφή 2001)

 Από Γιώργο Δαλαγιώργο

Διοικητικά δρώμενα Πολυρράχου

ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΑΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΜΕΡΟΣ

Κ ο ι ν ο τ ι κ ο ί    Ά ρ χ ο ν τ ε ς (συνέχεια από το τρίτο μέρος)

Εκλογής  (30-03-1975) για το χρονικό διάστημα  μέχρι   31-12-1978:

1. ΓΚΑΜΠΟΥΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ  του  Ιωάννη (Πρόεδρος Κοινότητας)
2. ΜΑΛΙΟΥΡΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ                του  Παναγιώτη (μέλος)
3. ΓΚΕΚΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ                     του Κων/νου (μέλος)
4. ΜΟΥΣΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ   του Κων/νου    (μέλος)
5. ΜΟΥΣΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ του Κων/νου (μέλος)

Διοικητικά δρώμενα Πολυρράχου

ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ

Κ ο ι ν ο τ ι κ ο ί    Ά ρ χ ο ν τ ε ς (συνέχεια από το δεύτερο μέρος)

Από Ιούλιο 1954, λόγω που απεβίωσε ο Δημόπουλος Δημήτριος, η σύνθεση του Κοινοτικού Συμβουλίου έχει ως κατωτέρω :

1.  ΠΑΠΑΣΤΕΡΓΙΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ (Πρόεδρος Κοινότητας)   
2.  ΜΟΥΣΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ του Αθανασίου  (μέλος)
3.  ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ  (μέλος)
4.  ΠΑΠΑΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ  (μέλος)
5.  ΔΑΛΑΓΙΩΡΓΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ (μέλος)

Διοικητικά δρώμενα Πολυρράχου

ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ

Κ ο ι ν ο τ ι κ ο ί    Ά ρ χ ο ν τ ε ς (συνέχεια από το πρώτο μέρος)

Από την ίδρυση της Κοινότητας 1920 μέχρι το 1940 εναλλάσσονταν ως Πρόεδροι οι :  

ΑΘΑΝΑΣΟΥΛΑΣ ή ΒΑΡΔΑΚΑΣ  ΝΙΚΟΛΑΟΣ , 

ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ του Αθανασίου

και μία φορά εκλέχθηκε ο:

ΜΟΥΣΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ του Δημητρίου

Μετά το 1945  διατέλεσαν πρόεδροι και κοινοτικοί σύμβουλοι   οι κατωτέρω:

Διοικητικά δρώμενα Πολυρράχου

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ

Κ ο ι ν ο τ ι κ ο ί   Ά ρ χ ο ν τ ε ς

           

Σημαντική σελίδα στην ιστορία του Πολυρράχου αποτέλεσαν οι άνθρωποι εκείνοι που έθεσαν τον εαυτό τους στο κοινό συμφέρον. Είναι οι αιρετοί δημόσιοι άνδρες που προσπάθησαν μέσα από τους θεσμούς της Πολιτείας, να αναβαθμίσουν και να αναδείξουν το Πολύρραχο.

            Παρακάτω γίνεται λόγος γι’ αυτούς. 

Μουχτάρης κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας:

ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜ.ΝΙΚΟΛΑΟΣ  ή ΔΗΜΟΝΙΚΟΛΑΣ.

Στο Πολύρραχο έζησε η οικογένεια του Μεσδιάνη, από την οποία προήλθε ο ονομαστός λόγιος Χαρίσιος Μεγδάνης (1768-1823).

(Απόσπασμα από το προς έκδοση βιβλίο του Γ.Δαλαγιώργου)

Χ α ρ ί σ ι ο ς  Μ ε γ δ ά ν η ς  (1768-1823). Λόγιος, πεθερός του Σακελλάριου, γεννημένος στην Κοζάνη, καταγόμενος από οικογένεια αρματολών από το Ράχοβο (Πολύρραχο) Σερβίων. Αρχαιολάτρης, συγγραφέας και γιατρός, μαθήτευσε στην Κοζάνη και στο Λιβάδι Ελλασσόνας κοντά στους Ιωάννη Πέζαρο, Ιωνά Σπαρμιώτη και Αμφιλόχιο Παρασκευά. Δίδαξε στην Πέστη και έγινε ιερέας στην Κοζάνη, ενώ σπούδασε και ιατρική. Μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία από τον πρόκριτο Κοζάνης Δ. Τακιατζή. Από τα έργα του εκδόθηκαν το «Ελληνικόν Πάνθεον» (ελληνική μυθολογία, Πέστη 1812), το ηθολογικό έργο « Λύχνος Διογένους ή Χαρακτήρες ηθικοί» (Βιέννη 1818) με δαπάνη του Δ. Τακιατζή, «Οδηγία χριστιανική ορθόδοξος» (Βιέννη 1818), και «Καλλιόπη παλιννοστούσα ή Περί ποιητικής μεθόδου»(Βιέννη 1819. Η «Αγγελία» του (Βιέννη 1820) αποτελεί σημαντική πηγή για τα σχολεία της Κοζάνης μέχρι το 1819, ενώ η «Απογραφική έκθεσις του μεσημβρινού μέρους της Μακεδονίας» είναι βασική ιστορική πηγή για την περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας κατά την τουρκοκρατία. Ανέκδοτο είναι το έργο «Ακεσώ ή Ενωμένη Φραρμακοποιία και Φαρμακολογία», ενώ χάθηκαν τα έργα «Ηρωικαί ιστορίαι» και «Λεξικόν ιατρικής».

Η γεωγραφική θέση του Πολυρράχου

(Απόσπασμα από το προς έκδοση βιβλίο του Γεώργιου Π.Δαλαγιώργου)

Η θ έ σ η  τ ο υ. Το Πολύρραχο ανήκει στη Δυτική Μακεδονία, βρίσκεται  34 χλμ. Νοτιοανατολικά της Κοζάνης, 158 χλμ. Νοτιοδυτικά της Θεσσαλονίκης και 91 χλμ. Βόρεια της Λάρισας και σε υψόμετρο 650μ. 

            Το Πολύρραχο είναι ένα πολύ μικρό και γραφικό χωριό. Είναι κτισμένο στις απολήξεις των καμβουνίων ορέων πάνω σ’ ένα μικρό λόφο. Η  πλούσια χλωρίδα και οι απερίγραπτες εναλλαγές  χρωμάτων , δημιουργούν ένα εντυπωσιακό τοπίο που σε συνδυασμό με την μοναδική θέα που έχει προς την λίμνη Πολυφύτου, τον κάμπο της περιοχής των Σερβίων  και τον ορεινό όγκο των Καμβουνίων και Πιερίων,  προσδίνουν μοναδική ομορφιά και γαλήνη.

            Η περιοχή είναι ορεινή με πολύ όμορφα και εντυπωσιακά τοπία.

Ονομασία του χωριού

(μέρος αποσπάσματος από το προς έκδοση βιβλίο του Γεώργιου Π. Δαλαγιώργου)

Η Πρώτη ονομασία του χωριού ήταν «Ράχοβο», δόθηκε πιθανότατα από τους Βούλγαρους και σήμαινε «τόπος με καρυδιές».

          Τη χρονική περίοδο που πρέπει να δόθηκε αυτό το όνομα δεν τη γνωρίζουμε, μόνο συμπερασματικά από διάφορους συγγραφείς βιβλίων της περιοχής Σερβίων το προσδιορίζουμε με επιφύλαξη κατά το 995-1001 μ.Χ.

            Συγκεκριμένα,  ιστορικές αναφορές στην περιοχή μας περιγράφουν ότι κατά το τέλος του 10ου μ.Χ. αιώνα, επί Βουλγάρου τσάρου Σαμουήλ, το φρούριο των Σερβίων υποκύπτει  υπό τον προσωρινό Βουλγαρικό ζυγό (995 – 1001 μ.Χ.), μαζί με όλη την Νότιο Μακεδονία, Ήπειρο, Θεσσαλία και κυρίως Ελλάδα.

Καθώς φαίνεται, την προαναφερθείσα  περίοδο που καταλήφθηκαν τα Σέρβια και ολόκληρη φυσικά η ευρύτερη περιοχή των Σερβίων από τους Βούλγαρους, δόθηκε το όνομα «Ράχοβο», τόπος, όπως αναφερθήκαμε παραπάνω, με πολλές καρυδιές. Γεγονός που επιβεβαιώνεται και από διηγήσεις κατοίκων (γερόντων) Πολυρράχου, που αναφέρουν ότι  στην  τοποθεσία «Γκομπλίστρι» ή «Μπαχτσέδες» ή «Αρζερούνα (όπως λεγόταν επί τουρκοκρατίας)» , υπήρχαν πάρα πολλές Καρυδιές.   Είναι κατά την άποψή μου η πιο πιθανή εκδοχή της ονοματοδοσίας.

Η ονομασία «Ράχοβο» διατηρήθηκε μέχρι τον Ιούλιο του έτους 1927.

Τον μήνα Αύγουστο του ίδιου  έτους μετονομάστηκε Πολύρραχο (το).  Είναι προφανές ότι πήρε το όνομα του από τις κορυφογραμμές των υψωμάτων (ράχες), που το περιβάλλουν.